CGTN Muhabiri Hasiyet Niyazi'nin haberine göre Çin’in Xinjiang Uygur Özerk Bölgesi’ne bağlı Guçun ilçesindeki Bancegu kasabasının tepelerinde, terk edilmiş antik bir şehir olan Shichengzi kalıntıları bulunuyor. 2014 yılında, Xinjianglı arkeologlar, Shichengzi kalıntılarında çok sayıda gri çömlek saçak kiremitleriyle çevrili, Han Hanedanlığı’na (MÖ 206-MS 220)  ait  bir  çömlek fırını keşfetti. Bu yuvarlak, gri, kilden pişirilmiş ve yaklaşık 15,5 cm çapındaki bu saçak kiremitleri, bir yandan Han Hanedanı zanaatkarlığının görkemini sergilerken diğer yandan da sahip olduğu sadeliği net bir şekilde gözler önüne seriyor. Bu saçak kiremitleri su geçirmemekle birlikte oldukça göz alıcı dekoratif özellikler de taşıyor.

Saçak kiremitleri

CGTN Muhabiri Niyazi'nin haberinde kiremitli çatının, antik Çin mimarisinin en belirgin özelliklerinden biri olduğu, genellikle saçakların dibine aşağıya doğru yarım veya tam çember şeklinde kiremitlerin yerleştirildiği belirtildi. Niyazi'nin haberinde "Saçak kiremitler, evin kirişlerini rüzgar ve yağmurdan korur. Saçakları süsleyen bu kiremitler aynı zamanda görsel estetiğiyle de insanların göz zevkine hitap eder. Bu kiremitler sanatsal olduğu kadar manevi bir etkiye de sahiptir.

Çin tarihinde ta Batı Zhou Hanedanı (M.Ö. 1046-771) döneminde bile saçak kiremitlerin kullanıldığı tespit edildi. M.Ö. 403 ile M.Ö. 221 arasındaki Savaşan Devletler Dönemi ve Qin Hanedanlığı (M.Ö 221-207) döneminde, motiflerindeki çeşitlilik zenginleşmiş, ancak en çok hayvan yüzlü motifler tercih edilmiş, ardından cirrus bulut motifleri ve hayvan motifleri de eklenmiş." ifadeleri kullanıldı. 

CGTN Muhabiri Niyazi'nin haberine göre Han Hanedanı, Qin Hanedanı temelinde nispeten büyük yenilik yaratarak gelişme yaşamışken, saçak kiremitlerinin formları, işçiliği ve estetik değeri açılarından zenginleşti. Günümüzde herkes tarafından bilinen “Qin tuğlaları ve Han kiremitleri” deyimi, Qin ve Han hanedanlarına özgü mavi tuğla ve kiremitlere işaret ediyor. Qin ve Han hanedanlıklarının mimari ihtişamı ve refahını simgeleyen bu ürünler, günümüzde de insanların büyük ilgisini çekmeye devam ediyor.

Han Hanedanı döneminin mimari estetiği açısından bakıldığında, Guçun ilçesinde keşfedilen saçak kiremitleri simetri, denge ve uyum etkenlerini harmanlayarak, sadeliğin yanı sıra, ihtişamın da bir örneğini teşkil ediyor.

Birbirine bağlanarak çatıya döşenen kiremitler

CGTN Muhabiri Hasiyet Niyazi'nin haberinde "Han Hanedanlığı döneminde kiremitlerin “kullanışlı olma işlevi” temelindeki estetik ilkesi benimsendi. Kalın gri çömlek malzemesi, Xinjiang’daki rüzgar ve kum fırtınaları gibi zorlu hava koşullarına dayanabilir, geniş kenarlı tasarımı ise drenaj işlevini artırır. Süslemeler ise, hiyerarşik tasarımlarıyla farklı binaların kimliğini tanımlar. Bulut motifli saçak kiremitleri, hükümet kurumları ve askeri kaleler gibi önemli yerlerde sıkça kullanılırken, Han Hanedanlığı otoritesinin görsel bir simgesi haline gelmiştir.

Shichengzi kalıntılarından çıkarılan Han Hanedanlığı’na ait olan saçak kiremitlerinin hepsi dairesel şekle sahiptir, çatı kenarındaki ise yuvarlak veya yarım daireyken, dekoratif desenleri ağırlıklı olarak bulut motiflerinden oluşur. Bu saçak kiremitleri sadece zarif sanat eserleri değil, aynı zamanda dönemin Xinjiang bölgesi ile Han Hanedanlığı arasında mimari becerilerin ve kültürel alışverişlerin uyumunun canlı tanığıdır.

Shichengzi kalıntıları, “Sonraki Han Hanedanı Kitabı”nda bahsedilen “Yenişehri”nin eski adresidir. Burası Doğu Han (MS 25-220) ve Batı Han (MÖ 206-MS9) hanedanlıkları döneminde merkezi hükümet tarafından Xinjiang’da kurulan önemli bir askeri kaleydi. Günümüzde, binlerce yıldır ilgisiz kalan bu antik saçak kiremitleri Guçun İlçesi Müzesi’nde sergilenmektedir. Bu saçak kiremitlerine baktığınızda, sanki zamanda yolculuk yapıyor gibi hissediyor ve Çin uygarlığının “Çok yönlü entegrasyon” modelinin oluşum sürecindeki köşe taşlarından birini görüyorsunuz.

Shichengzi kalıntılarında ilkbahar rüzgarı eserken, çatılarda yağmur suyu ve saçak kiremitlerinin çaldıkları İpek Yolu’na ait melodileri  dinletiyor gibi.  Bir zamanlar saçak kiremitleri tarafından korunan sınır askerleri zamanla toprağa dönüşmüş olsa bile, ancak, saçaklarda katılaşmış Han mimari yapısı sessizce tarihe geçmiş efsaneleri anlatıyor." ifadelerine yer verildi.